کد اخلاق گردشگری

گردشگری یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های اقتصادی در دنیا است، و مانند هر فعالیت دیگری دارای آثار مثبت و منفی بسیاری است که به منظور تداوم حیات خود ناچار است آثار منفی را به حداقل و آثار مثبت را حداکثر کند تا حداکثر سود و منفعت به دست آید. در این میان توسعه عنان گسیخته گردشگری در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، که بدون توجه به اصول پایداری و احترام به محیط (اعم از طبیعی و انسانی) انجام گرفته بود منجر شد تا به تدریج، سیاستگذاران گردشگری در سطوح محلی، ملی و بین‌المللی در پی یافتن راهکارهایی برای کاستن از اثرات منفی گردشگری بیفتند و همین امر موجب شد تا سازمان جهانی گردشگری، به عنوان بزرگ‌ترین نهاد بین‌المللی گردشگری در دنیا کدهای اخلاق گردشگری را در دستور کار خود قرار دهد.
در سال ۱۹۹۹ با هدف ارتقای مسئولیت پذیری و پایداری در گردشگری، کمیته کد اخلاق گردشگری در سازمان جهانی گردشگری، آغاز به کار کرد و به عنوان یکی از کمیته‌های فعال این سازمان، ادبیات اخلاقی را بیش از پیش در گردشگری دنیا ترویج نمود. تا جایی که امروزه مدیریت گردشگری، بدون در نظر گرفتن چارچوب‌ها و موازین اخلاقی، امکان فعالیت کارآمد و اثربخش در این بخش را نخواهد داشت. کشورمان ایران نیز یکی از اعضای کمیته کد اخلاق گردشگری در دنیا محسوب می‌شود. لذا آشنایی با این اصول اخلاقی و در نظر گرفتن آن‌ها در فعالیت‌های مدیریتی، ضرورتی است که در این مقاله بیشتر بدان خواهیم پرداخت.

کد اخلاق گردشگری

مفهوم کد اخلاق گردشگری:
یکی از دغدغه‌های مهم تا قبل از سال‌های ۱۹۹۹ نبود اصول اخلاقی جهانی بود. البته تا قبل از آن کدهای اخلاقی بسیاری در مقوله گردشگری توسط سازمان‌های مختلف دولتی، خصوصی و NGO‌ها، تدوین شده بود و در واقع هر کشور با توجه به تفاوت‌های فرهنگی، اجتماعی و محیطی و به فراخور نیاز، اقدام به تنظیم اصول و ضوابط اخلاقی خاص خود نموده بود. اما این کد‌ها بیشتر مربوط به کشور و منطقه خاصی بود و جهانی نبود. برای مثال در سال ۱۹۹۸: انجمن صنعت گردشگری کانادا ‌ (TIAC)؛ اصول زیر را برای گردشگر و صنعت گردشگری وضع نموده است (سایت انجمن صنعت گردشگری کانادا):
۱- از طبیعت متنوع و میراث فرهنگی ما لذت ببرید و ما را در حفظ و نگهداری آن یاری کنید.
۲- با استفاده معقول از منابع آب و انرژی، ما را همراهی کنید.
۳- از دوستی و مهربانی مردم و خوشامدگویی جامعه‌مان، تجربه اندوزید و از طریق احترام و عمل به سنت‌ها، آداب و رسوم و قوانین محلی ما را در حفظ این ارزش‌ها یاری رسانید.
۴- از فعالیت‏هایی که حیات وحش را تهدید می‌‏کند و یا به محیط طبیعی آسیب می‌‏رساند جداً بپرهیزید.
۵- آن محصولات و خدمات گردشگری را انتخاب کنید که حساسیت و اهمیت اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی را آشکار می‌‏کند.
در آخر، برایتان بازدیدی لذت بخش و خاطره انگیز آرزو می‌کنیم. منتظر دیدار مجددتان هستیم.
تا اینکه سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) درسال ۱۹۹۹ اقدام به تعیین کدهای اخلاقی جهانی گردشگری نمود که تحت عنوان کدهای جهانی اخلاق برای گردشگری مطرح شد.
کد (دستور العمل) جهانی اخلاق در گردشگری (GCET) مجموعه‌ای از آداب و شیوه‌های مهم فراگیری است که با هدف هدایت سرمایه‌گذاران و متولیان در توسعه گردشگری شامل حکومت‌های مرکزی و داخلی، اجتماعات داخلی، صنعت گردشگری و متخصصان آن، و نیز بازدیدکنندگان، اعم از گردشگران خارجی و داخلی، که در راستای توسعه و گسترش گردشگری با شیوه‌ای پایدار و معتبر فعالیت می‌کنند تدوین شده است و در ارتباط با مصالح جهانی، مانند تجارت مشروع، تأمین امنیت و آسایش، توسعه اجتماعی و مسائل بشر دوستانه‌ای که به طرق مختلف هم بر کشورهای گردشگر پذیر و هم گردشگر فرست تأثیر می‌گذارد می‌باشد.
کدهای جهانی اخلاق گردشگری پنج هدف عمده را تعقیب می‌کنند:
۱- عمل کردن به عنوان تسهیل‌گر ارتباط میان دولت و سایر بخش‌های بدنه گردشگری ۲- ایجاد آگاهی در دولت و صنعت گردشگری به منظور مدیریت همه جانبه اثرات زیست محیطی ۳- افزایش آگاهی در بین گردشگران در خصوص رفتار مناسب آنان ۴- ایجاد آگاهی در میان میزبانان در خصوص نیاز به حفاظت از منابع محیطی ۵- تشویق همکاری میان بخش‌های دولتی، جامعه میزبان، صنعت و تشکل‌های غیر دولتی و…

کدهای جهانی اخلاق برای گردشگری:
فراخوان رسمی برای تصویب یک نظامنامه اخلاقی در قطعنامه نشست سازمان جهانی گردشگری در استانبول مورد تصویب قرارگرفت. پس از گذشت دو سال کمیته ویژه‌ای برای نظامنامه جهانی اخلاق تشکیل شد و سند پیش نویسی توسط دبیر کل با مشاورت کار‌شناسان حقوقی و شورای تجاری سازمان تهیه گردید. نشست توسعه پایدار کمیسیون ملل متحد نیز در سال ۱۹۹۹ در نیویورک مفهوم کد‌ها را مورد تأیید قرار داد و در آن از سازمان جهانی گردشگری خواست تا اطلاعات بیشتری از تشکل‌های غیردولتی، سازمان‌های کارگری و بخش خصوصی به دست آورد. در پی آن، نظرات مکتوب بالغ بر ۷۰ کشور عضو UNWTO به این سازمان ارسال شد و از دل آن موارد ده گانه کد جهانی اخلاق گردشگری فعلی استخراج شد و در نشست مجمع عمومی سازمان جهانی گردشگری در سانتیاگوی شیلی در اکتبر ۱۹۹۹، به اتفاق آراء به تصویب رسید. شورای اجتماعی و اقتصادی ملل متحد (ECSOC) نیز به منظور آشنا کردن بیشتر دنیا با این کد‌ها و نیز تشویق سازمان جهانی گردشگری در خصوص عملکردی اثربخش‌تر در خصوص کد‌ها، آن را به صورت پیش نویسی قطعنامه‌ای در مجمع عمومی سازمان ملل متحد مطرح و به شماره A/RES/۵۶/۲۱۲ به ثبت رساند.
کدهای جهانی اخلاق گردشگری در ده ماده به تصویب رسیده است که نه ماده از آن حکایت از «قوانین بازی» برای مقصد‌ها، دولت‌ها، متصدیان تور، برنامه ریزان، کارگزاران مسافرتی، کارکنان و مسافران می‌نماید و ماده دهم به نکات اجرایی مورد توجه در آن تأکید دارد. مواد این کدهای دهگانه به صورت فهرست‌وار عبارتند از :
ماده اول: شناخت متقابل و احترام بین مردم و جوامع
ماده دوم: گردشگری به عنوان وسیله‌ای برای شکوفایی انفرادی و اجتماعی
ماده سوم: گردشگری به عنوان یکی از عوامل توسعه پایدار
ماده چهارم: جایگاه میراث فرهنگی در گردشگری و نکات مورد توجه در بهبود آن
ماده پنجم: گردشگری به عنوان یک فعالیت سودمند برای کشورهای میزبان و جوامع محلی
ماده ششم: تعهدات گروه‌های ذینفع در توسعه گردشگری
ماده هفتم: حقوق گردشگران
ماده هشتم: آزادی گردشگران در جابجایی
ماده نهم: حقوق کارکنان و کارآفرینان در صنعت گردشگری
ماده دهم: اجرای اصول قوانین اخلاقی جهانی برای گردشگری

کدهای جهانی اخلاق گردشگری در پی آن است تا اصول نهادینه‌ای را که هم در جوامع میزبان و هم در بین میهمانان می‌تواند منجر به ایجاد رفتارهای بهینه شود معرفی و آن‌ها را بسط و گسترش دهد.

 

نگارش توسط سرکار خانم ابتهال زندی، کار‌شناس ارشد مدیریت گردشگری

 

دسته بندی شده در : طبیعت گردی