موقعیت های اضطراری در کوهستان

کوهستان آرام و دوست داشتنی می‌تواند بهترین دوست و در عین حال بسیار خطرناک و حادثه ساز باشد. به خصوص برای آن دسته از علاقمندانی که در ابتدای راه قرار دارند و بی‌شک در معرض تجربه‌های گوناگونی قرار خواهند گرفت. باید توجه داشته باشید که هیچ وقت نباید به جنگ کوهستان بروید. در مواقع بروز خطر در کوهستان، از فکرتان استفاده کنید، برنامه ریزی کنید و خود را زنده نگه دارید و بی‌هدف انرژی خود را هدر ندهید. بد نیست که از پیش با این خطرات آشنا شده و با تجربه و علم کافی با آن روبرو شویم.

معمولاً در بهار هر سال با دگرگونی وضعیت آب و هوایی و وزش نسیم بهاری میل و کشش خاصی در انسان برای حرکت به سوی طبیعت بوجود می‌آید. در فصل بهار که به صورت سریع پشت سر زمستان سرد و طولانی پدیدار می‌شود، خطرات خاصی کمین کرده‌اند. برف‌ها هنوز سنگین و ناپایدار هستند و بهمن بیشتر دره‌ها و شیب‌های تند را تهدید می‌کند. هوای صاف و آفتابی به سرعت جای خود را به طوفان‌های سهمگین می‌دهد. بواسطه ریزش باران‌های پی در پی خاک خیس خورده در معرض لغزش قرار دارد. ریزش‌های بهارۀ صخره‌ها یکی دیگر از خطرات این فصل است.

به دنبال آن به تدریج هوا گرم‌تر شده، برف‌ها آب گردیده و تابستان آغاز می‌شود. در تابستان آب و هوای ثابت تری جریان می‌یابد که تا اواخر شهریور ماه هر سال بطول می‌انجامد. در این فصل بجز درگیری با صخره‌ها از شدت حوادث کاسته می‌شود و تا زمانی که سوز پاییزی آغاز می‌گردد همه چیز به خوبی پیش می‌رود.

با اولین سوزهای سرد پاییزی شکل کوهستان به یک باره تغییر می‌یابد. برف اندکی قلل کوه‌ها را می‌پوشاند. همچون بهار هوا بسیار سریع تغییر می‌یابد و سپس با سپید پوش شدن کوهستان‌ها از برف وضعیت جدیدی رخ می‌نماید. بعد از آن زمستان سرد و طولانی از راه می‌رسد. زمستان و دشواری‌های خاص کوهستان‌ها مشکلاتی از قبیل مواجهه با بهمن، مه و کولاک و بوران و برفکوبی، همچنان ادامه می‌یابد. در مقابله با موقعیت‌های اضطراری در کوهستان باید به یاد داشته باشیم که نخستین صفت یک کوهنورد انسان دوستی و خدمت به همنوع و عشق به طبیعت است.

پس باید غرور را در پایین کوهستان دفن کنید و حتی در مسیرهای راحت به نیروی خود مغرور نشوید.

لازم است در هنگام رویارویی با بدی هوا و نداشتن آمادگی کافی برای روبرو شدن با آن به موقع برگردیم و

نجات جان خود و همراهان را از رسیدن به هدف مهم‌تر بدانیم.

همیشه باید با احتیاط حرکت کنیم و بسیار مراقب باشیم تا هیچ سنگی را از کوه جدا نساخته و به پایین پرت نکنیم. در کوهستان باید از ایجاد سر و صدا اضافی خود داری کنیم و آرامش خاص آن را بی‌جهت برهم نزنیم.

به خصوص خیلی بهتر است که از دویدن به هنگام پایین آمدن از کوه بپرهیزیم. توجه داشته باشیم که حتی یک پرش یک متری ممکن است پیشامد بدی به دنبال داشته باشد. بی‌فکر عمل نکنیم و خود را درگیر مسیرهای ناشناخته کوهستان نسازیم.

همیشه باید قبل از دیر شدن وقت و قرار گرفتن در میان توفان و کولاک ارتفاع خود را کم کنیم. در موقع باران و رعد و برق پناه بگیریم و توجه کنیم که برق آسمان غالباً به قله‌ها و تیغه‌های سنگی و مناطق مرتفع برخورد می‌کند.

در این هنگام باید کلیه وسایل فلزی مانند ساعت، کلنگ و یا… را از خود دور کنیم و در پناه سنگی به فاصله ۳ تا ۵ متر بر زمین بنشینیم و عایق ضخیمی در زیر بدنمان قرار دهیم. به هنگام هجوم ناگهانی مه و توفان باید صبور باشیم و هراسان به هر سو ندویم. بلکه با هم فکری در پی شناخت مسیر درست باشیم. در صورت بد‌تر شدن هوا و نبودن امکان ادامه مسیر در حائل دیوار‌ها و صخره‌ها ساکن شویم و لباس‌های گرم‌تر خود را بپوشیم. مرتب باید دست و پا و انگشتان خود را حرکت دهیم و تا موقع بهتر شدن هوا ولو صبح شده باشد بیدار باشیم و با تمرین و حرکت خود را گرم نگاه داریم.

همیشه به هنگام صعود از یک مسیر هر از چند گاهی نگاهی به پشت سر خود بیاندازیم تا منظره بازگشت بیشتر در ذهن باقی بماند.

همیشه زمان خود را برای بازگشت از کوهستان تنظیم نماییم و هرگز تا دیر وقت به صعود ادامه ندهیم و قبل از تاریکی هوا به فکر ایجاد کمپ و یا بازگشت به پایین باشیم. توجه داشته باشیم که در فصل تابستان برای بازگشت به نصف تا دو سوم زمان صعود وقت نیاز داریم. برای پایین آمدن از می‌انبرهای ناشناخته که از بالا دید ندارند خودداری نماییم. در موقع پایین آمدن، از پریدن بر روی سنگ‌ها خودداری کنیم و در شیب‌های تند آرام و سنگین قدم بگذاریم. پا را از زانو کمی خم کنیم تا فشار ناشی از پایین آمدن مستقیماً به مفصل و استخوان‌ها وارد نشود و قدم‌ها را با فاصله کم و انعطاف زیاد برداریم.

باید سعی کنیم در هر برنامه بر تجربیات کوهنوردی خود بیفزاییم و به هنگام صعود مسیر بازگشت خود را به خاطر بسپاریم. پس از هر بازگشت حتماً کروکی مسیر و توضیحات لازم پیرامون برنامه را در دفتری یادداشت کنیم.

این یادداشت در آینده کمک موثری به ما و سایر دوستانمان خواهد کرد.

تذکرات زیر را برای ایمنی هر چه بیشتر به یادداشته باشید:

۱- در مواقع بحرانی بیشتر افراد سرگردان و بی‌هدف به راه خود ادامه می‌دهند. مهم‌ترین کار در صورت بروز یک شرایط بحرانی توقف فعالیت‌ها و ارزیابی شرایط بحرانی است.

۲- به محض مشاهده هوای نامساعد و قبل از بحرانی شدن شرایط از پوشش حفاظتی خود مانند لباس بادگیر، کلاه و دستکش استفاده کنید. ممکن است کمی بعد طوفان و بوران اجازه این کار را به شما ندهد.

۳- با مشاهده اولین نشانه‌های بیماری مانند تنگی نفس و خستگی مفرط در میان اعضای گروه فرد بیمار را با همراه به پایین بفرستید.

۴- شما برای چند روز هم می‌توانید بدون غذا در کوه زنده بمانید، به شرطی که انرژی خود را ذخیره کنید و آن را بی‌سبب هدر ندهید. اما آب برای زنده ماندن بسیار ضروری است. می‌توانید از برف هم برای تهیۀ آب مورد نیاز خود استفاده کنید.

۵- در شرایط بسیار سرد، عرق کردن سبب خیس شدن پوشاک و اتلاف سریع‌تر انرژی و در شرایط بسیار گرم نیز عرق کردن سبب از دست دادن آب بدن می‌شود. همواره در کوهستان به گونه‌ای فعالیت کنید که عرق نکنید.

۶- ادامۀ برنامه در باد و بوران و هوای بسیار سرد، با خطرهایی مانند گم شدن، یخ زدگی، پرت شدن، بهمن و تحلیل انرژی و افت دمای بدن همراه خواهد بود.

۷- در کوهستان به ویژه در فصل سرما سیگار نکشید. افراد سیگاری زود‌تر دچار سرمازدگی می‌شوند.

۸- اگر با یک گروه همراه هستید، تحت هیچ شرایطی از یکدیگر جدا نشوید، اگر تلفن همراه دارید گروه امداد را مطلع کنید.

۹- بیش از ۴۰ تا ۴۵ درصد حرارت بدن از سر دفع می‌شود. بنابر این در هوای سرد از کلاه استفاده کنید، اگر کلاه همراه ندارید می‌توانید با قسمتی از لباس خود، سرتان را بپوشانید.

۱۰- در شرایط سرما، چند لایه لباس نازک‌تر می‌تواند بهتر از یک لایه لباس ضخیم از هدر رفتن حرارت بدن شما جلوگیری نماید.

۱۱- در هوای سرد، به علائم سرمازدگی و افت دمای بدن توجه ویژه داشته باشید، این علائم: پوست سرد، لرز، گیج و منگ شدن، از دست دادن قدرت قضاوت و تصمیم گیری، اشکال در تکلم و سفتی و انقباض عضلانی است.

۱۲- هرگز فردی را که به شدت مصدوم است یا دچار افت دمای بدن شده است، حرکت ندهید، او باید گرم و خشک نگه داشته شود.

۱۳- بدن خود را درجا حرکت دهید، نباید بخوابید. تحت هر شرایطی خودتان را گرم و خشک نگه دارید.

۱۴- اگر در برخورد با شرایط غیر منتظره مجبور شدید شب را بدون برنامه قبلی در کوه بمانید ابتدا از ارتفاع خود کم کنید. پناه دیواره‌ها و داخل شکاف‌ها بهترین مکان برای اتراق شبانه هستند. لباس‌های اضافی خود را بپوشید.

۱۵- پایتان را با کفش داخل کوله پشتی قرار دهید و در صورت امکان با نوشیدن چای داغ، بدن خود را گرم نگاه دارید. صبح و در هوای مساعد به طرف پایین حرکت کنید و با رسیدن به اولین تلفن، خانواده و دوستان خود را از حال خود آگاه کنید.

۱۶- به علت وزش بادهای شدید از اردو زدن روی قله‌ها و تیغه‌ها بپرهیزید.

۱۷- در کوه نوردی‌های طولانی و صعودهای بزرگ لازم است حداقل یک امدادگر با تجربه حضور داشته باشد تا در موارد مصدومیت و حوادث در دسترس باشد.

شناسایی پناهگاه‌ها و مراکز امدادرسانی از اهم موضوعات است. به همراه بردن ساک وسایل کمک‌های اولیه و آتل حداقل وسایل لازم است تا یک امدادگر دوره دیده فعالیت مفیدتری داشته باشد.

هماهنگی برای در اختیار گرفتن وسایل مفیدی مثل آمبولانس و هلی کوپ‌تر امداد و مراکز درمانی می‌تواند کمک‌های بی‌نظیری به اعضای آسیب دیده گروه برساند.

با توجه به نکات فوق حتما باید به این نکته توجه داشته باشید که هر موقعیت اضطراری در کوهستان نیازمند کنترل ذهنی کافی بر روی تمامی فعالیت‌های جسمی است. حفظ و مصرف بهینۀ انرژی بدن و همچنین دمای بدن بسیار حیاتی است.

حفظ دمای بدن (در سرما و گرما) مرگ و زندگی شما را تعیین می‌کند!

مهم‌ترین نیازهای خود را برای بقا در شرایط محیطی که در آن هستید تشخیص دهید و آن‌ها را به ترتیب اولویت برای خودتان فراهم کنید. مهم‌ترین این عوامل شامل موارد زیر است، اما تعیین دقیق آن‌ها بستگی به موقعیت محیطی که در آن هستید دارد:

الف – ضرورت‌های ایمنی (پوشاک، جانپناه، آتش)

ب- ارسال پیام کمک (سوت، فریاد، آینه، موبایل، بی‌سیم)

پ- تامین انرژی لازم برای زنده ماندن (غذا و آب)

ت- ادامه مسیر (با کمک نقشه یا بدون کمک نقشه)

ث- سلامت (روانی و جسمی مانند آسیب‌ها و زخم‌ها و…)

ج- تجهیزات مواقع ضروری (چاقوی چندکاره، کبریت ضد آب، فندک، قطب نما، شمع)

چ- تجهیزات برپایی سرپناه (نایلون بزرگ، پتوی نجات)

ح- غذا و آب (چای، نمک و شکر بسته بندی شده)

خ- تجهیزات ضروری پزشکی (چسب زخم، باند و…)

د- دیگر تجهیزات چند منظوره (کاغذ و قلم، سنجاق قفلی، گیره کاغذ، نایلون بزرگ، طناب نازک، مقداری مفتول فلزی نازک)

و در آخر اینکه:

کوه نوردان از جمله سالم‌ترین مردم هستند و از این جهت باید به ایشان تبریک گفت ولی لازم است پیش از صعود‌های مهم و طولانی حتماً با پزشک خود مشورت کرده و از سلامت کامل خود اطمینان حاصل نمایند.

 

دسته بندی شده در : پزشکی کوهستان