چشمه ها و رودخانه های الوند

رودخانه های همدان - رودخانه دره میشان

ره آورد رشته کوه زیبای الوند، چشمه های متعدد با آب گوارا و رودخانه های کوچک بسیاری است که باعث سرسبزی و رونق اقتصادی و کشاورزی این خطه گردیده است.

ساخت درونی زمین در این رشته کوه بر خلاف دیگر کوه های زاگرس که در آنها سراب های بسیار وجود دارد مانع بوجود آمدن سراب شده و باعث پیدایش چشمه های پراکنده بسیاری گردیده و از سراب خبری نیست.

در خصوص این رشته کوه میتوان گفت از این نظر تقریبا شبیه کوه های البرز مرکزی است و شاید از این لحاظ بتوان الوند را جزء کوه های منفرد مرکزی فلات ایران محسوب نمود.

در اطراف هر قله این رشته کوه زیبا چندین چشمه می جوشد. در بهاران از زیر هر سنگی آبی زلال میتراود و تشنگی و بی آبی معنی ندارد، حتی در بالاترین ارتفاعات هم می توان چشمه ای زلال و پرآب را پیدا کرده تا جرعه ای از آن نوشید.

“چشمه خسرو” در اطراف قله یخچال و “بهشت آب” و “حوض نبی” از جمله چشمه هایی هستند که در ارتفاع بالا قرار دارند.

چشمه های الوند

چشمه های مهم و مشهور الوند از این قرارند:

1-    بهشت آب

در سمت دره کیوار و جنوب قله الوند چشمه کوچکی است که از شکاف صخره ای بیرون می آید و در سال های کم بارش اواخر تابستان خشک می شود.

2-    حوض نبی

در زیر قله الوند در جهت شمالی و سمت تخت نادر که از مشهورترین چشمه های الوند است و از زیر صخره های بزرگ خارا بیرون می آید و دارای آبی بسیار خنک و گواراست.

3-    چشمه تخت نادر

در ابتدای تخت نادر قرار دارد که چشمه پرآبی است.

4-    چشمه کلاغ لان

در چمن زار کلاغ لان قرار دارد و دائمی است.

5-    چشمه فرشه (فرشته)

چشمه ای پرآب و بسیار خنک که از زیر سنگ های خارا بیرون می آید و در دره مراد بیگ است.

6-     چشمه قاضی و چشمه ملک

چشمه قاضی آب شرب روستای درة مرادبیگ را تامین می کند و چشمه ملک سرچشمة رودخانه دیوین می باشد.

7-    هفت چشمه

در پشت چهار قله در جاده تویسرکان

8-    چشمه خسرو

در مسیر یخچال به کلاه قاضی

9-    چهل چشمه، چشمه سنگ سفید، چشمه آغل سفید و …

رودخانه های همدان

از دره های رشته کوه الوند و ارتفاعات آن خصوصا دره های شمالی کوه الوند و ارتفاعات شمال و شرق همدان رودخانه های متعددی بطرف مرکز دشت جریان دارند که عموما در تابستان کم آب، در زمستان و خصوصا اوایل بهار پر آب می باشند. در مرکز دشت رودهای جنوب، شمال و شرق شهرستان بهم متصل شده و سیمینه رود را تشکیل می دهند. سیمینه رود در انتهای جنوب شرقی شهر به رودخانه قره چای منتهی می شود که این رودخانه از دهستان های بخش شراء می گذرد. جلگه بسیار حاصلخیز همدان در 50 کیلومتری قسمت مرکزی رودخانه قره چای قرار دارد.

در غرب رشته کوه دو رود مهم خرم رود و قلقل رود جریان دارند که خرم رود از دره های جنوبی دائم برف و قزل و دامنه های غربی کلاغ لان تا گردنه تویسرکان سرچشمه گرفته و سرانجام به گاماسیاب می ریزد. قلقل رود از ارتفاعات غربی یخچال و روستاهای گشانی و سنجوزان و رود سرابی کلاه قاضی سرچشمه گرفته و این رود نیز به گاماسیاب منتهی می شود.

رودهایی که در سمت شمال و شرق رشته کوه الوند جاری هستند از این قرارند:

قره چای از روستاهای جاده ملایر سرچشمه گرفته و در اراضی امزاجرد به سیمینه رود منتهی می شود.

رودخانه سیمینه که از دره های شمالی قله های کلاغ لان و دائم برف و قزل ارسلان سرچشمه گرفته و پس از قطع جاده کرمانشاه و عبور از اراضی صالح آباد با رودخانه گردنه اسدآباد یکی شده و به طرف امزاجرد جاری می شود.

رودخانه های قره چای و قوری چای از ارتفاعات آلمابلاغ سرچشمه می گیرند.

رودخانه های یوخاری چای و حرم آباد که از دامنه های شرقی الوند سرچشمه می گیرند. رودخانه خاکو که از تخت رستم و یخچال سرچشمه گرفته و با عبور از خضر و قاسم آباد در اطراف گراچقا به سیمینه رود منتهی می شود.

رودخانه سیمین از دره های واقع در بین کلاه قاضی و یخچال منشاء گرفته و سد اکباتان را تغذیه می کند.

رودخانه برفین ( برفجین ) از دامنه های شمالی کلاغ لان و دوزخ دره و دائم برف جاری شده و به اراضی بهار وارد می شود.

دو رودی که از شهر میگذرند یکی رودخانه دره مراد بیک است که با عبور از وسط شهر سرانجام در اطراف روستای گراچقا به رود خانه خاکو میریزد و دیگری رودخانه دیوین که پس از عبور از شهر همان مسیر را طی می کند.

رودخانه عباس آباد از تخت نادر و کیوارستان و گردنه تویسرکان و تاریک دره و چهارقله سرچشمه گرفته و پس از سیراب نمودن باغات گنجنامه و عباس آباد و حیدره، در اطراف گراچقا به رودخانه سیمینه رود منتهی میشود.

میزان بارندگی سالیانه کوهستان الوند حدود 400 تا 500 میلی متر بوده و جزء مناطق نیمه خشک محسوب می شود و از نظر زلزله خیزی جزء مناطق نیم زیان بشمار می آید.

برگرفته از کتاب برفراز قله های الوند – محمد حمیدی، جواد حمیدی

دسته بندی شده در : همدان, کوهنوردی